کد مطلب: 23344
لینک کوتاه: http://www.sabzevarian.com/?p=23344

کهنه آب؛ نزدیک به حریم شهر، محروم از امکانات

ستاره شرق – حمید دلاوری هروی

روستای کهنه‌آب سبزوار از توابع بخش مرکزی واقع در شمال غربی شهر سبزوار با جمعیت یک هزار و ۶۶۰ نفری در مجاورت جاده سبزوار – جوین – اسفراین قرار دارد. این منطقه با مشکلات فراوانی روبرو است که سبب رنج ساکنان آن شده است.

منطقه کهنه‌آب فاصلۀ نزدیک‌تری به شهر سبزوار نسبت به دیگر مناطق حاشیه‌ای صالح‌آباد، کلاته سفیر و قلعه‌نو دهراز دارد اما از خدمات شهری محروم است.

نبودنِ فضای سبز، مکان‌های فرهنگی و ورزشی، نبودنِ سیستم دفع فاضلاب، خاکی بودن معابر، وجود مشاغل مزاحم، ساخت‌وسازهای بی‌رویه و غیرقانونی و عدم وجود وسایل حمل‌ونقل عمومی برخی از مشکلات ساکنان کهنه‌آب است که با وجود پیگیری‌های دهیاری، شوراها و مردم هنوز به قوت خود باقی مانده است.

دهیار روستای کهنه‌آب گفت: کهنه‌آب روستای مهاجرپذیری است که بیشتر ساکنان آن از دیگر مناطق آمده‌اند. این روستا ۳۰ سال پیش نام منطقه‌ای بوده اما در سال‌های اخیر با ساخت‌وسازهای فراوان بافت جدیدی ایجاد شده است و برخلاف دیگر روستاها شغل دامداری و کشاورزی در آن بسیار محدود است.

حجت‌الاسلام محمد موهبتی افزود: کهنه‌آب در حاشیه شهر سبزوار قرار دارد اما در ردیف مناطق الحاقی شهر محسوب نمی‌شود و این مجاورت جغرافیایی سطح توقعات مردم را بالا برده و ساکنان آن خواسته‌های خود را با شهر مقایسه می‌کنند.

وی اظهار داشت: این منطقه به سبب مجاورت شهری پایگاهی مهاجرپذیر به شمار می‌رود و بسیاری از ساکنان روستاها که به شهر مهاجرت دارند برای سکونت به مناطق حاشیه شهر و از جمله کهنه‌آب رو می‌آورند.

دهیار روستای کهنه‌آب ادامه داد: یکی از مشکلاتی که در این منطقه خودنمایی می‌کند ساخت‌وسازهای بی‌رویه و غیرقانونی در سال‌های گذشته بوده است؛ چنانکه طرح هادی مصوب بنیاد مسکن طی سنوات گذشته در بسیاری موارد رعایت نشده است و مالکان بدون پروانه ساخت، امتیازهای آب، برق و گاز را به شکلی از طریق سازمان‌ها دریافت کرده‌اند و این روند ساخت‌وساز غیر مجاز و بی‌رویه را به همراه داشته است.

موهبتی با اشاره به اینکه بیشتر ساخت‌وسازهای بی‌ضابطه در بیرون از محدوده طرح هادی روستا بوده افزود: مسئولیت محدوده بیرون طرح هادی که حریم شهری است با شهرداری است، حدود دو ماه قبل به سبب مشکلات و ورود دادستانی، شهرداری بلوک سیمانی در پایان محدوده طرح هادی روستا گذاشت که ساخت ساز ممنوع است اما قبل از آن ۱۳۴ مورد در خارج طرح هادی ساخت‌وساز شده است که برخورد با آن‌ها سلیقه‌ای بوده و اعتراضاتی را به همراه داشته است.

وی اظهار داشت: ساخت‌وسازهای خارج از طرح هادی ارتباطی با دهیاری ندارد و اولین متولی آن اراضی، جهاد کشاورزی است و با رأی دادستانی نسبت به تخریب یا ساماندهی این ساخت‌وسازها اقدام می‌شود و اکنون وجود ۱۳۴ طرح، معضلاتی برای خدمات‌رسانی به این محدود ایجاد کرده است.

دهیار کهنه‌آب افزود: معضل دیگری که دهیاری را آزار می‌دهد قنات‌کلاته سفیر است که از داخل روستای ما عبور می‌کند؛ در گذشته مالکان برای تسهیل در کار خود به‌صورت غیرمجاز و بدون مجوز جهاد کشاورزی و آب منطقه‌ای این قنات را به پشت روستا جابه‌جا کردند و بنای قدیمی قنات که از روستای کهنه‌آب عبور می‌کرد رها شده که سرازیر شدن شیرابه‌های چاه‌های فاضلاب به داخل قنات منجر به ریزش قنات و شکاف آسفالت و تخریب سازه‌ها و جداول تاسیسات می‌شود. این بحران بارها به بخشداری، امور آب منطقه‌ای و جهاد کشاورزی اعلام شده و تاکنون اقدام عملی از سوی مدیریت بحران شهرستان انجام نگرفته است.

وی اضافه کرد: طرح جمع‌آوری پسماند از طریق دهیاری صورت می‌گیرد که به سبب کمبود هزینه با مشکلاتی روبرو است و میزان فشار آب شرب در فصل تابستان به معضلی برای ساکنان تبدیل شده؛ درحالی‌که در فاصله چند صد متری در حریم شهری، جمع‌آوری پسماند مرتب و به‌صورت مکانیزه است و مشکل آب شرب کمتر است.

دهیار کهنه‌آب افزود: معابر و خیابان‌های کهنه‌آب محروم از آسفالت است و اعتباری برای آن وجود ندارد چنانکه در صورت الحاق کهنه‌آب به منطقه شهری مشکلات جمع‌آوری پسماند، جذب قیر رایگان، آسفالت معابر و اتصال به شبکه آب شهری و بسیاری از مشکلات عمرانی و خدماتی ساکنان این محل رفع خواهد شد.

موهبتی گفت: در شرایطی که امروز بیشتر روستاها از پارک و فضای سبز و تجهیزات بازی کودکان بهره‌مند هستند دهیاری کهنه‌آب پارک ندارد؛ همچنین از فضاهای فرهنگی، کتابخانه‌ای، ورزشی، ساختمان و دفتر دهیاری محروم است. ابتدایی‌ترین نیاز ساکنان این منطقه فضای سبز و پارک و در مرحله بعد فضای کتابخانه و ورزشی است.

وی افزود: یکی از خواسته‌های مردم تسهیل در حمل‌ونقل عمومی است. ساکنان کهنه‌آب بیشتر قشر ضعیف هستند که وسیله نقلیه آن‌ها موتورسیکلت است. شهرداری و شورای شهر واحد خدمات شهری به ما نمی‌دهند و دهیاری توان خرید یک واحد اتوبوس را ندارد. حتی برای جابه‌جایی مسافران، تاکسی روستایی نیز نداریم.

از دیگر مشکلات این منطقه کمبود نانوایی است. تنها یک نانوایی دارد و مردم محله کهنه‌آب پایین ناچارند با عبور از اراضی کشاورزی و طی مسافتی نسبت به خرید نان اقدام کنند. هرچند سهمیه آرد برای کهنه‌آب پایین در نظر گرفته شده اما ایجاد نانوایی صرفه اقتصادی ندارد.

دهیار کهنه‌آب گفت: قرار گرفتن کهنه‌آب در مسیر جاده پر رفت‌وآمد سبزوار- اسفراین مشکلاتی برای رفت‌وآمد ساکنان ایجاد کرده است. هرچند پل هوایی نصب شده اما وجود پله‌های زیاد استفاده از آن را برای خانواده‌ها و سالمندان دشوار کرده و از طرفی با وجود نصب سه سرعت‌گیر در این مسیر تلفات جاده‌ای زیاد است و بارها شاهد بروز حوادث جاده‌ای منجر به جراحت و جان باختن هم‌وطنان بودیم.

موهبتی ادامه داد: کهنه‌آب با مشکل کمبود زمین روبرو است و در نقشه طرح هادی، هیچ زمینی در اختیار دهیاری برای ایجاد فضای پارک، خدمات رفاهی، آموزشی، فضاهای سبز، انبار، ورزشی و صنعتی در نظر گرفته نشده است.

او با اشاره به محدودیت فضای آموزشی و مدارس در کهنه‌آب افزود: اکنون یک مدرسه با مشارکت بنیاد برکت و آموزش‌وپرورش در این منطقه در حال ساخت است.

وی تصریح کرد: به لحاظ فرهنگی فعالیت‌های محدودی در این روستا صورت گرفته. هم‌اینک در دو مسجد آن نمازهای جماعت برپا و فعالیت‌های فرهنگی به شکل محدود برگزار می‌شود و یک مسجد نیز در دست ساخت است.

موهبتی گفت: شغل اغلب ساکنان کهنه‌آب کارگری و خدماتی است؛ در مناطق روستایی حداقل منازل ۵۰۰ متری وجود دارد که در کنار کاربری مسکونی فضای برای دامداری وجود دارد اما فضای واحدهای مسکونی این منطقه کمتر از ۱۰۰ متر است و اغلب قشر ضعیف و کارگر هستند.

موهبتی افزود: در حاشیه جاده مسیر کهنه‌آب مشاغل صافکاری، اوراق فروشی و مکانیکی فعالیت دارند؛ درحالی‌که برای این مشاغل شهرک صنعتی خاوران و فرودگاه مشخص شده و فعالیت این صنف‌ها در حاشیه کهنه‌آب بدون پروانه است. اداره اماکن و دادستانی به این موضوع ورود نداشته‌اند و دهیاری نیز به لحاظ قانونی نمی‌تواند برخوردی با این مشاغل داشته باشد.

وی ادامه داد: یکی از دیگر از مشکلات کهنه‌آب مشکل امنیتی است. حجم سرقت‌ها زیاد است و این منطقه تبدیل به پاتوق اراذل‌واوباشی شده که در آن مانور می‌دهند.

سفره‌خانه‌های سنتی و تالارها ؛ ظرفیتی برای رونق اشتغال و جذب گردشگر

دهیار کهنه‌آب گفت: سه تالار و ۱۰ سفره‌خانه سنتی در منطقه کهنه‌آب فعالیت دارند که می‌توان از ظرفیت آن‌ها برای توسعه اشتغال و گردشگری استفاده کرد اما اکثر این تالارها و سفره‌خانه‌های سنتی عوارضی به دهیاری پرداخت نمی‌کنند. نظارت اداره اماکن و دادستانی در آن محدود است. چنانکه در برخی سفره‌خانه‌های سنتی که نظارت محدود است شاهد بخش موسیقی زنده و رقص‌های مختلط شبانه‌ای هستیم که با تماس مراجع نظامی اطلاعاتی موضوع پیگیری می‌شود.

ایجاد مناطق گردشگری و کارگاههای تولیدی

موهبتی افزود: در طرح توسعه مثلث اقتصادی به ظرفیت احیای مشاغل خانگی و قالی‌بافی روستای کهنه‌آب توجه شده است که در صورت رونق مشاغل خانگی و کارگاه‌های قالی‌بافی و نیز ساماندهی سفره‌خانه‌ها تحول بزرگی در حوزه اشتغال این منطقه ایجاد می‌شود.

دهیار کهنه‌آب گفت: طرح ساماندهی و جمع‌آوری مشاغل آلاینده و ایجاد فضای سبز در کناره جاده سبزوار – اسفراین علاوه بر منظر زیبا، عاملی برای توقف مسافران و کسب درآمد برای ساکنان کهنه‌آب خواهد شد.

وی تصریح کرد: شرکت اسرار پمپ تولیدکننده کف‌کش و لجن‌کش در اندازه‌های تک فاز و سه فاز و انواع الکترو پمپ‌های شناور در مجاورت کهنه‌آب قرار دارد که عاملی برای اشتغال جوانان منطقه است اما چون بخشی از حاشیه شرکت خارج از طرح هادی بود ۳۰ متر آن را تخریب کردند که در صورت حمایت از این سرمایه‌گذار و ایجاد زیرساخت‌های لازم حدود ۱۰۰ نفر از جوانان در آن به کار گرفته می‌شوند.

مشکلات کهنه‌آب با همکاری فرابخشی برطرف می‌شود

بخشدار مرکزی شهرستان سبزوار گفت: تاکنون بخشی از مشکلات عمرانی و خدماتی منطقه کهنه‌آب رفع شده و مشکلات باقی‌مانده نیز با همکاری فرابخشی دستگاه‌های مرتبط و همیاری ساکنان آن برطرف می‌شود.

یحیی‌آبادی افزود: مشکل کمبود فضای آموزشی با مشارکت خیران مدرسه‌ساز و بنیاد برکت تا حدودی برطرف می‌شود. همچنین برای رفع نیازهای درمانی خانه بهداشت کهنه‌آب راه‌اندازی شده و پسماند این منطقه به‌طور مرتب جمع‌آوری می‌شود و لوله‌های آب شرب فرسوده تعویض و شبکه‌ها بازسازی شده است.

وی اظهار داشت: روستای کهنه‌آب به‌طور مداوم با افزایش جمعیت مواجه است و جمعیت آن طی پنج سال گذشته حدود سه برابر شده. این موضوع خدمات‌رسانی به آنجا را دشوار کرده است، چنانکه با افزایش جمعیت برای رفع مشکل ساخت‌وسازهای جدید، محدوده طرح هادی را افزایش و بخشی از اراضی اطراف را الحاق طرح هادی قرار دادیم.

علیرضا یحیی‌آبادی تصریح کرد: مسیر قنات کلاته‌سفیر به‌وسیله مالکان و بدون هماهنگی امور آب منطقه‌ای و جهاد کشاورزی تغییر داده شد که سبب بروز مشکلاتی برای اهالی کهنه‌آب شده و مالکان پاسخگو نیستند از طرفی اجازه پر کردن مسیر قبلی قنات را نمی‌دهند.

وی ادامه داد: کهنه‌آب به‌نوعی حاشیه شهر محسوب می‌شود اما هنوز برنامه‌ای برای خدمات شهری در آن ارائه نشده است و ساخت‌وسازهایی خارج از طرح هادی در حریم شهر بنا شده که امکان ارائه خدمات به آن‌ها از سوی بخشداری، دهیاری و شوراها وجود ندارند. شهرداری هم برنامه‌ای مدون برای خدمات‌دهی به این ساکنان ندارد و مدعی است موضوع ساخت‌وسازهای غیرمجاز باید در کمیسیون ماده ۱۰۰ بررسی شود.

یحیی‌آبادی افزود: یکی از مشکلات کهنه‌آب نبود آرامستان است که سبب گلایه ساکنان آن شده است. لازم است با توجه به بعد مسافت و جمعیت رو به افزایش آن اقدامی برای احداث آرامستان صورت بگیرد.

*منتشر شده در شماره ۱۵۷ ماهنامه ستاره شرق

عضویت در کانال تلگرام سبزواریان

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

theme